Wybór optymalnego systemu zapasu wody dla budowli ochronnych i MDS w kontekście długotrwałej izolacji, zagrożenia militarnego i ograniczonego dostępu do infrastruktury

W obliczu rosnących wymagań dotyczących bezpieczeństwa cywilnego i konieczności zapewnienia niezależności operacyjnej budowli ochronnych (schronów, ukryć) oraz Miejsc Doraźnego Schronienia MDS), kluczowym elementem infrastruktury staje się niezawodny system zapasu wody.

Zgodnie z przepisami, w tym Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania: § 48. 1. Budowle ochronne, w których projektowany czas ochrony przekracza 48 godzin, są zaopatrzone w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w minimalnej ilości 3 dm³ na osobę na dobę.  

Wybór odpowiedniej technologii magazynowania wody ma fundamentalne znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa, ale także dla racjonalnego zarządzania zasobami i kosztami w długim cyklu życia inwestycji. 

Niniejszy materiał przedstawia merytoryczne porównanie trzech rodzajów technologii proponowanych dla tego segmentu: modułowych zbiorników panelowych z tworzywa sztucznego (AmargTank MultiPower^®), elastycznych zbiorników typu „pillow tank” („poduszka”) oraz studni głębinowych. Analiza koncentruje się na kluczowych aspektach technicznych, a także na krytycznej perspektywie kosztów cyklu życia, która pozwala na obiektywną ocenę przydatności oraz opłacalności danego rozwiązania.

Porównanie technologii magazynowania wody w kontekście budowli ochronnych, MDS oraz potrzeb ochrony cywilnej – ocena przydatności rozwiązań systemowych i doraźnych 

W niniejszym opracowaniu zestawiono różne technologie magazynowania wody, które pojawiają się w dyskusjach na temat zaopatrzenia budowli ochronnych oraz Miejsc Doraźnego Schronienia (MDS). Porównanie obejmuje zarówno rozwiązania systemowe, takie jak studnie głębinowe oraz stałe zbiorniki z tworzyw sztucznych, jak i elastyczne zbiorniki poduszkowe, które bywają pozycjonowane jako potencjalne rozwiązanie dla tego typu obiektów. 

Celem porównania jest ocena rzeczywistej przydatności różnych technologii w kontekście funkcji, jakie mają spełniać budowle ochronne i MDS, w szczególności w warunkach długotrwałej izolacji, zagrożenia militarnego oraz ograniczonego dostępu do infrastruktury zewnętrznej. W dalszej części artykułu wyraźnie rozróżniono kluczowe cechy konstrukcyjne i eksploatacyjne poszczególnych technologii, ze szczególnym uwzględnieniem różnic pomiędzy rozwiązaniami projektowanymi jako stałe elementy infrastruktury ochronnej a rozwiązaniami o charakterze doraźnym, typowymi dla działań obrony cywilnej w czasie pokoju.

Cecha porównawcza	Zbiorniki modułowe AmargTank MultiPower®	Zbiorniki elastyczne typu “poduszka”	Studnie głębinowe (ujęcie zapasowe)
Typ konstrukcji	Stały, modułowy, panelowy (budowany w miejscu).	Elastyczny, mobilny “pillow tank” (tzw. „poduszka”).	Ujęcie wody podziemnej (studnia), wymagające infrastruktury pompowej i stacji uzdatniania wody (SUW).
Możliwość posadowienia	Wewnętrzna (idealne do istniejących pomieszczeń).	Zewnętrzna lub wewnętrzna – rozwiązanie wymaga płaskiej i bardzo dużej powierzchni. Poduszka ma niewielką wysokość, co oznacza, że do zgromadzenia tej samej ilości wody potrzebna jest powierzchnia co najmniej kilkukrotnie większa. Rozkładanie takich „poduszek” w korytarzach lub przejściach jest niedopuszczalne – niezgodne z przepisami BHP, utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się oraz tworzy fizyczną barierę.	Zewnętrzna (poza obiektem). Wymaga dodatkowych prac ziemnych i konstrukcji obudowy o odporności równej budowli ochronnej.
Materiał	Ściany zbiornika: trwałe, neutralne fizjologicznie, niekorodujące płyty modułowe (in. żebrowane, sandwichowe) MultiPower/Polystone CubX z odpornego tworzywa PP-COPO, HDPE lub PP-H. Dno i pokrywa (sufit): płyta lita np. z PP lub HDPE.	Wielowarstwowa, zbrojona tkanina techniczna (PVC) z filtrem UV, zgrzew HF.	Rury studzienne (np. PVC, stal), pompy głębinowe, elementy SUW.
Przeznaczenie	Zbiorniki rezerwowe na wodę dla budowli ochronnych, schronów, ukryć, miejsc doraźnego schronienia (MDS), zbiorniki na wodę do celów gaśniczych, zbiorniki zapasowe/rezerwowe wody pitnej.	Czasowo woda socjalno-bytowa, pitna, ppoż. (Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej), transport/awaryjna dystrybucja.	Awaryjne, rezerwowe źródło wody pitnej i socjalno-bytowej, niezależne od sieci (wymóg prawny dla dużych obiektów dla powyżej 300 osób).
Dopasowanie do przestrzeni	Wyjątkowa elastyczność geometryczna (efektywne wykorzystanie przestrzeni dyspozycyjnej zważywszy na wysokość zbiorników, w tym także możliwość dopasowania do kształtu pomieszczenia, np. litera L).	Ograniczone (wymaga płaskiej, równej powierzchni). Niska wysokość konstrukcji wynika z ograniczonej wytrzymałości materiału (nieodporny na parcie hydrostatyczne). W narożnikach stosuje się spłaszczenia i zaciski, gdzie kumulują się największe naprężenia dla kształtu prostopadłościennego.	Zależne od warunków geologicznych i możliwości wykonania odwiertu.
Trwałość/żywotność	50-100 lat (wysoka odporność na zużycie). Przedłużona gwarancja (do 20 lat).	Deklarowana trwałość ok. 5/10-30 lat; odporność temp. −30°C do +70°C, brak danych o długoterminowej żywotności w schronach. Gwarancja producentów standardowo 2 lata.	Bardzo wysoka „konstrukcyjnie” (sama studnia), ale zależna od jakości ujęcia, filtracji i serwisu – wymaga ciągłej konserwacji i utrzymania infrastruktury pompowej/uzdatniania.
Sposób montażu	Montaż z prefabrykatów w miejscu docelowym (2-4 dni).	Szybkie rozłożenie (30 minut).	Odwiert, instalacja rur, pomp, budowa SUW. Wysokie koszty prac ziemnych i instalacyjnych.
Zgodność z regulacjami	Konstrukcja AmargTank MultiPower® spełnia wymagania rozporządzeń MSWiA i ustawy o ochronie ludności, gwarantując nieprzerwany dostęp do wody pitnej i użytkowej. Rozwiązanie jest adekwatne do zapisów z art. 5 Prawa budowlanego, który dopuszcza stosowanie rozwiązań alternatywnych zapewniających równoważny poziom bezpieczeństwa. Rozwiązanie od lat z powodzeniem funkcjonuje w obiektach służby zdrowia, zapewniając ekonomiczne i racjonalne wykorzystanie zasobów wody. Jego skuteczność potwierdzają liczne referencje, a rozwiązanie jest zgodne z przepisami Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. (§41 – zapas wody na minimum 12 godzin).	OLiOC (woda pitna), niektóre PN-B-02857 i CNBOP (zbiorniki ppoż.).	Wprost wymagane prawem dla schronów i ukryć kat. U-3 > 300 osób jako zapasowe ujęcie wody. Wymaga spełnienia restrykcyjnych wymagań jakościowych dla wody pitnej, w tym konieczności budowy i utrzymania stacji uzdatniania wody oraz regularnych badań laboratoryjnych (Sanepid).
Odporność na warunki zewnętrzne	Niewymagane (instalacja wewnętrzna).	Odporność na mróz (maty grzejne do -30°C).	Wymaga obudowy o odporności równej budowli ochronnej, co generuje dodatkowe koszty i prace konstrukcyjne.
Mobilność	Niska – zbiorniki stałe, zintegrowane z budowlą.	Wysoka (możliwość szybkiego rozłożenia, przeniesienia i złożenia).	Niska/Brak. Jest to stała instalacja ujęcia wody.
Konserwacja i eksploatacja	Zbiorniki typu MultiPower posiadają właz, co umożliwia wejście do wnętrza oraz zastosowanie pełnego zakresu metod mycia i dezynfekcji, w tym myjek ciśnieniowych oraz środków odkażających. Okresowa wymiana wody realizowana automatycznie.	Brak możliwości pełnej dezynfekcji i skutecznego usunięcia biofilmu bakteryjnego z uwagi na charakter tymczasowy, często „jednorazowy” rozwiązania. W innym przypadku zbiornik elastyczny wymagałby np. napełnienia roztworem podchlorynu sodu i długotrwałego odkażania (trudne w MDS/budowlach ochronnych). Integracja z instalacją jest problematyczna: wymaga węży, źródła wody, personelu, sprawdzenia dostępności wody w kranie/hydrancie. Cyrkulacja i okresowa wymiana wody praktycznie niemożliwa do spełnienia.	Wymaga uzdatniania/monitoringu jakości (ryzyko zmiennych parametrów wody): uzdatnianie wody w SUW, regularne przeglądy techniczne oraz obowiązkowe badania laboratoryjne wody wymagane przez Sanepid.
Ryzyka / ograniczenia w schronach i MDS	Minimalne logistycznie: wymaga miejsca technicznego i projektu instalacji.	Wymaga wolnej płaskiej powierzchni; ryzyko przebicia/otarć; woda długotrwale magazynowana wymaga procedur higienicznych.	Częsty brak odpowiednich warunków hydrogeologicznych. Częsta konieczność lokalizacji studni poza obiektem. Wysokie wymagania konstrukcyjne (odporność jak budowla). Konieczność uzdatniania wody. Stałe badania w akredytowanych laboratoriach.  Monitoring i pełna dokumentacja. Długotrwałe procedury.  Skomplikowane i niepewne wykonanie – brak gwarancji efektu. Drogie prace ziemne i instalacyjne. Zasilanie pomp głębinowych.  Wysokie koszty utrzymania.

Analiza kosztów cyklu życia rozwiązań do magazynowania wody w kontekście zastosowania w schronach, ukryciach i MDS 

Ocena opłacalności technologii w kontekście budowli ochronnych nie może ograniczać się do jednorazowego kosztu zakupu. Kluczowa jest analiza kosztów cyklu życia, która uwzględnia wszystkie wydatki na przestrzeni dziesięcioleci.

Koszty inwestycyjne 

Studnie głębinowe, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się atrakcyjne jako niezależne źródło, generują najwyższe koszty początkowe. Obejmują one nie tylko samo wiercenie, ale przede wszystkim zakup i instalację pomp głębinowych, budowę i utrzymanie stacji uzdatniania wody SUW oraz wykonanie specjalistycznej obudowy o odporności równej budowli ochronnej. Można je rozważać dla bardzo dużych obiektów ochronnych, według przepisów powyżej 300 osób. 

Zbiorniki elastyczne charakteryzują się najniższym kosztem cyklu życia. Są tanie w zakupie i szybkie w montażu. Jednakże, ich niska trwałość oznacza, że koszt zakupu i instalacji musi być ponawiany co kilka lat, co drastycznie zwiększa koszty inwestycyjne. 

Początkowy koszt zbiorników modułowych AmargTank MultiPower^® jest wyższy niż w przypadku zbiorników elastycznych, co wynika z zastosowania trwałych, atestowanych materiałów (PP-COPO, HDPE) oraz precyzyjnego, modułowego montażu. Jest to jednak inwestycja jednorazowa na 50-100 lat, co w perspektywie całkowitego kosztu inwestycji jest nieporównywalnie korzystniejsze.

Koszty eksploatacyjne 

Aspekt eksploatacyjny jest obszarem, w którym różnice między technologiami są najbardziej widoczne. 

Studnie głębinowe generują najwyższe koszty eksploatacyjne. Wynikają one z ciągłego zużycia energii elektrycznej przez pompy, konieczności zakupu i dozowania środków chemicznych do SUW, regularnych przeglądów technicznych oraz obowiązkowych, kosztownych badań laboratoryjnych wody (Sanepid). 

Zbiorniki elastyczne charakteryzują się niskimi kosztami w zakresie bieżącej konserwacji, ale ich mała żywotność (często 2-10 lat) oznacza wysokie koszty cyklicznej wymiany i utylizacji, co w ujęciu całościowym jest znaczącym obciążeniem. Do tego, z uwagi na specyfikę wykonania, dochodzi brak możliwości higienizacji i czyszczenia zbiornika wewnątrz. Poduszki wodne mają charakter rozwiązania tymczasowego i często „jednorazowego”. Aby mogły spełniać funkcję sanitarną, wymagałyby napełnienia roztworem podchlorynu sodu i długotrwałego odkażania, co w warunkach MDS lub budowli ochronnej jest trudne do zapewnienia. Ponadto integracja poduszek z istniejącą instalacją wodną i odbiornikami jest problematyczna: konieczne jest zastosowanie odpowiednich węży, źródła wody, personelu do napełnienia oraz wiedzy, czy w kranie lub hydrancie dostępna jest woda. 

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzeń dotyczących magazynowania wody, konieczna jest rotacja i cyrkulacja wody w zbiornikach oraz możliwość okresowej wymiany. W przypadku zbiorników elastycznych spełnienie tych wymogów jest praktycznie niemożliwe. 

Technologia zbiorników panelowych AmargTank MultiPower^® oferuje najniższe koszty eksploatacyjne. Konstrukcja modułowa z tworzyw sztucznych (PP, HDPE) jest odporna na korozję i nie wymaga skomplikowanej konserwacji. W przypadku zasilania wodą z sieci miejskiej, odpada koszt energii dla pomp oraz koszt uzdatniania wody. Wymagane są jedynie standardowe przeglądy. 

W zbiornikach MultiPower wszystkie wymogi związane z cyrkulacją, myciem, dezynfekcją i okresową wymianą wody są realizowane automatycznie. Konstrukcja umożliwia łatwe podłączenie do instalacji, zapewnia zasilanie oraz pełną kontrolę nad jakością i obiegiem wody w sposób pewny i powtarzalny.

AmargTank MultiPower^® – rozwiązanie optymalne dla infrastruktury krytycznej 

Konstrukcja AmargTank MultiPower^® została zaprojektowana i jest z powodzeniem realizowana w wielu obiektach infrastruktury krytycznej, m.in. w ochronie zdrowia, strategicznych zakładach przemysłowych, administracji publicznej, z uwzględnieniem ich specyficznych i często restrykcyjnych wymagań. Technologia oferuje szereg korzyści także w przypadku budowli ochronnych (schronów, ukryć) i Miejsc Doraźnego Schronienia MDS, minimalizując ryzyko i optymalizując koszty w długim okresie.

Trwałość i bezpieczeństwo materiałowe 

Wykonanie zbiorników z płyt modułowych z tworzyw sztucznych (PP-COPO, HDPE) gwarantuje żywotność na poziomie 50-100 lat. Materiały te posiadają atesty PZH, co jest kluczowe dla magazynowania wody pitnej. W przeciwieństwie do zbiorników elastycznych, które są podatne na uszkodzenia mechaniczne i starzenie się materiału, AmargTank MultiPower^® zapewnia integralność strukturalną i odporność na warunki panujące wewnątrz budowli ochronnej.

Maksymalne wykorzystanie przestrzeni (elastyczność geometryczna) 

Jedną z największych zalet systemu modułowego jest jego wyjątkowa elastyczność geometryczna, rozumiana nie tylko w rzucie poziomym, lecz także w wymiarze pionowym. Zbiorniki panelowe mogą być montowane z prefabrykatów bezpośrednio w miejscu docelowym, co pozwala na idealne dopasowanie do nietypowych kształtów pomieszczeń, w tym wykorzystanie wnęk, narożników czy przestrzeni w kształcie litery „L”.

Co istotne, rozwiązania modułowe umożliwiają pełne wykorzystanie dostępnej wysokości pomieszczenia, co ma kluczowe znaczenie w warunkach ograniczonej powierzchni schronów i MDS. Pozwala to na maksymalizację pojemności magazynowej bez konieczności zwiększania powierzchni zabudowy. Cecha ta pozostaje nieosiągalna dla zbiorników elastycznych, które wymagają płaskiej, wolnej powierzchni oraz mają ograniczoną możliwość efektywnego wykorzystania wysokości, co w praktyce prowadzi do nieoptymalnego zagospodarowania kubatury pomieszczenia. 

W realiach ciasnych, często już istniejących pomieszczeń budowli ochronnych, zdolność do pełnego i kontrolowanego wykorzystania całej dostępnej kubatury stanowi jeden z kluczowych argumentów przemawiających za systemami modułowymi.

Zgodność regulacyjna

AmargTank MultiPower^® jest rozwiązaniem adekwatnym do zapisów art. 5 Prawa budowlanego, który dopuszcza stosowanie rozwiązań alternatywnych, zapewniających równoważny poziom bezpieczeństwa. Z powodzeniem funkcjonuje w obiektach służby zdrowia, co potwierdza jego zdolność do zapewnienia zapasu wody na minimum 12 godzin wymaganych Rozporządzeniem Ministra Zdrowia. W kontekście wody pitnej, zbiornik ten, zasilany z kontrolowanej sieci miejskiej, eliminuje złożoność i wysokie koszty związane z koniecznością budowy i eksploatacji SUW, wymaganej przy studniach głębinowych.

Wybór technologii magazynowania wody dla budowli ochronnych powinien być podyktowany całkowitą analizą w zakresie specyfiki technologii i kosztów całego cyklu życia, nie tylko najniższym kosztem początkowym. 

Konstrukcja AmargTank MultiPower^® jawi się jako optymalne rozwiązanie dla tak krytycznej infrastruktury, jak schrony, ukrycia czy Miejsca Doraźnego Schronienia MDS. Łącząc wyjątkową trwałość, minimalne koszty eksploatacyjne oraz możliwość maksymalnego wykorzystania przestrzeni, stanowi rozsądną i bezpieczną inwestycję. Gwarantuje niezawodność systemu zapasu wody przez dziesięciolecia, szczególnie w warunkach długotrwałej izolacji, zagrożenia militarnego oraz ograniczonego dostępu do infrastruktury zewnętrznej.